KANA DUBBIIN ! HUDDUU QULLAA

KANA DUBBIIN !

By, Yoseph Mulugeta Baba, Ph.D.

Barreeffamni ammayyaa bara hin-dagaagne keessatti uummani Oromoo aadaa, seenaa, fi falaasama isa kara afaani qofaan wal-haarka fuudha ture. Dargaggooni Ormoo amma jirru immoo, barreeffamatii jijjiire olkaa’u qabna ! kanaafi dha Dr. Ali Birra waa’ee Afaan Oromoo akkana kan jeedhe:

Gurratti mi’aawa, yaa’an sagalee kee
Cirracha bishaanii, baay’inni jecha kee
Kan rafee dammaysa, weedduu fi walaloon kee
Lakkaawamee hin dhumu, hiibboo fi mammaaksi kee
Mee nu marti itti haa yaadnu, ilmaan haa barsiifnuu
Ittin haa guddifnuu, wal haa yaadachiifnuu
Jechoota adda addaa, ittiin haa barannuu
Siyaasaa fi herrega

Mee anis kitaaba koo, KANA DUBBIIN, jeedhu keessa waa xiqoo isiin afeera!

Sanyiin Koo Loltuudhaa !

Ani hin nyaadhu boobee
Boobee midhaan diinaa
Sanyiin koo qottuudhaa
Qottuu qoonfartuudha
Ani hin jaal’u booree
Booree didhaa dhiiraa
Sanyiin koo loltuudhaa
Loltuu fooggaltuudhaan
Atoo sarbaa hin qabduu
Sarbaa miillaa hin qabduu
Maaliin lafa dhiittaa?
Atoo gamtaa hin qabduu
Gamtaa dhiiraa hin qabduu
Maaliin dhiira miitaa?
……….

Qoma Qabii Na Irraa Qabi!

Yaa Waaq nagaan bullee galata kee
Harka koo dhiqqeen harka keetti hafe
Bulee na oolchi nagaan na oolchi
Hamaan gargar na oolchi
Tolaan wal bira na oolchi
Hin hatu hin ha’u
Hin tolchu hin nyaadhu
Kan hatu kan ha’u
Kan tolchu kan nyaatu
Qoma qabii na irraa qabi!
………………………………….

Faaruu Buddeenaa !

Nooruu yaa buddeenaa
Isa ija futteenaa
Osoo ati hin jirree
Eessa abbaa koon aseenaa!
Yaa buddeenaa yaa warqee koo
Sumaaf yoona geesse lubbuun koo
Nooruu, nooruu, yaa buddeenaa
Takan midhaan faarsa
Boqoollo isa molgoo
Bisingaa isa hokkoo
Xaafii daabii diima
Daaguhjja quaqumee
Tuuta mata tura
Isa tuuta galshaa
Nooruu, nooruu
Awaashi gadi
Citaatu baala
Kuula naf hin bitu?
Yaa maanee
Kan Waaqa gadii
Miidhantu caalaa
Bishaantu itti ana
Yaa Waaqa situ caalaa
Quufa nufi hinfiddu, yaa Waaq mee!
………………………………..

HUDDUU QULLAA

Soqolachuun gaarii dha
Faagara argisiisuun
Akka warra Awuroopaa
Huddu qulla deemuun
Saffu Waaqaaf lafa
Of irrati wallaaluun
“Qaroomiina” jeedhani
Buqqee duwaa ta’uun
Alaan bareedani
Keessaan udaan laaquun
Waan ofi dhiisanii
Kan ormaan firoomuun!
Ta’us…
Ta’us utuu beekte
Seena “warra sanaa”
Warra qawwee tumtu
Warra qaltte murtu
Aadaa ishee siiti hiite
Nam-doofaa si goote
Beeladaa si jeette
Kofla siiti duute!
Homa mini…
Atis dhugaa qaabda
Keenyaatu si miidhe
Aadaa “warra sana”
Beeka siiti buufe
Seena keenya dhiise
Kan jara hafarse
Atis dhugaa qabda!
Qottuu fi aramttuu malee
Maaltu gumbii tarreessaa
Sobduu fi hamattuu malee
Maaltu dubbii baleessa!
Leenssee koo…
Intaalla liiban gudda
Oromoon kan jeedhe
“Uffadhee si hin daarsu
Dubbadhee si hin aarsu
Dha’ee si hin bobeessu
Ba’ee si hin odeessu
Yoo ilkaa hin naqattaa
Yoo dhirsaa na qabdaa
Leensee quba duudaa
Teesee buna buutaa
Yaa siqqittii looyyaa
Maalif giddii gootaa
Teesseetu jirbii footaa
Midhaan siin bulluqsa
Bishaan siin budduqsa
Muchaa siin urursaa
Kan Waaqiif lafti beeku
Dhagaa keeti hin beeku,
daakuu duwwaa siin daaku”
Kanaafuu,
Leenssee ko…
Durba qarree naannessa
Kan kee nama raatessa
An waantan siif dhaamu
Aadaa kee guddisi
Seena kee dubbisi
Oromummaa kees mullisi
Safuun ooli buli
Yaadan of guddisi
Garu…
Warra “qaroomiinneera” jeette
Hudduu siiti raasttu
Soqolaa garagaari
Salphoo soqolattee
Soqolaa gargaaru!
Waarattiin akkasi
Gamtaa Siqqee hin qabdu
Nutu beeka jeeti
Nutu beekaan garu
Beekumsa hin taatu!
Beekumsii hundaa olii
Jalqaaba waan hundaa
Kan biraa tursaanii
Waan ofi beeku dha!
Gadheen garu hin beektu
Maal giddi si qabdi
Kan-shee ajjeefttee fixxee
Kan ormaa guddifti
Akka “warra sana”
“Sarbaa” agarsiisuun
“Qaroomiina” seeti
Tarreen qulla deemuun!
Namtichi jabaan tokko
Inni gubbaa Gonboo
Bultum Waaquummaa
Waggaa sagaal durra
Waa natti dhaamee
Waggaa afur durra
Bakka dhugaa deeme
Saawwa abbaan tikfatu
Cinaachi hin mul’atu
Qe’ee abbaan gorfatu
Hammeenyi hin mul’atu !
Warra Jiloo keessaa
Situ caalaa yaa Garbii
Wanuma qaban keessa
Situ caalaa yaa qalbi !

*Isa hafee KANA DUBBIIN irra dubbisa!

Gudda galatoomaa!

No comments yet.

Leave a Reply

Designed and Developed by NextGen IT Solutions